Camellia-sinensis (de theeplant)

Afdeling/stam
Onderafdeling
Klasse
Orde
Familie
Geslacht
Soort              

: Spermatophyta (zaadplanten)
: Magnoliophyta (Angiospermae - bedektzadigen)
: Magnoliopsida (Dicotyledonae - tweezaadlobbig)
: Theales
: Theaceae
: Camellia
: Camellia sinensis (L) O. Kuntze (Thea sinensis)

Doch moet er een belangrijke opmerking gemaakt worden omtrent de juiste naam van de plant. Na heel wat verwarring omtrent de correcte naam  van de theeplant werd op het Internationaal Botanisch Congres in 1935 te Amsterdam beslist dat men met Camellia sinenis (L) de enige echte theeplant bedoelde. Doch in 1962 trok Dr. W. Wight deze vaststaande nomenclatuur weer open. Hij stelde voor om de Chinese theeplant Camellia sinensis te benoemen, en de Assem theeplant Camellia assamica (Masters) en de meer zuiderse subspecies (Indochina) van de theeplant Camellia assamica subspecies lasiocalyx (Planch. MS).

De Camellia sinensis is een struik die hoofdzakelijk in China, Japan en Tibet groeit. Zo’n struik wordt 3 à 5 meter hoog. Hij is goed bestand tegen grote temperatuurschommelingen en kou. Hij kan tot 100 jaar worden en de bladeren zijn zo’n 5 cm lang.

De Indische versie, de Camellia assamica daarentegen is een veel wildere boom die tot 15 à 20 meter hoog kan worden. Hij is een meer tropische boom en kan tot 40 jaar productief zijn met bladeren van 15 tot 35 cm .

De Cambodjaanse soort Camellia assamica subspecies lasiocalyx is een boom van zo’n 5 meter en wordt voornamelijk gebruikt om kruisingen uit te proberen.

De donkergroene, glanzende, leerachtige bladeren zijn spits en getand. De bloemen zijn kleine tere rose-witte geurige bloesempjes van zo’n 2,5 cm doorsnede, met 5 tot 7 kroonblaadjes  en veel meeldraden. De vruchten zijn muskaatnootachtige zaaddozen die 3 zaden bevatten.

Op theetuinen (plantages) snoeit men de plant op maximum 1.40 meter hoogte, dat maakt het gemakkelijker om de blaadjes te plukken. Ze worden zo aangeplant en in vorm gesnoeid dat het precies lange ‘pluktafels’ zijn. Zo steken de nieuwe uitlopers mooi hun kopjes uit de ‘pluktafel’ wat het plukken ervan vergemakkelijkt.

De theeplant heeft een gematigde hoeveelheid zon nodig (zo’n 5 uur per dag) en veel regen (zo'n 200 mm per maand). Grote warmte heeft ze niet nodig, daarom vind men ze gemakkelijk op verschillende hoogtes (van 350 m tot 3500 m hoogte). De allerbeste thees worden geplukt boven de 1350 m . Door zijn groot aanpassingvermogen aan een wisselend klimaat vindt men de plant van 42° Noorderbreedte tot 29° Zuiderbreedte.

Vroeger werden theestruiken gekweekt uit de zaden van de plant. Nu worden ze vermeerderd via stekken of worden takken afgelegd die dan wortel laat schieten. Zo verhoogt de kwaliteit van de planten door enkel stekken te nemen van planten die goed produceren en bestand zijn tegen droogte, ongedierte en ziekte.

De nieuwe plantjes gaan in de kwekerij waar ze na 6 maand zo’n 15 à 20 cm groot zijn. Daarna krijgen ze in de tuin hun vaste plekje van ongeveer 1,5 m² . De eerste 2 jaar groeien ze uit tot struiken van ongeveer 1,5 à 2 meter . Ze worden teruggesnoeid tot op 30 cm hoogte zodat ze veel zijstengels maken. Als ze terug een hoogte van 1 meter bereikt hebben, worden ze wekelijks gesnoeid tot ze de vorm hebben van een ‘pluktafel’. Men kan de blaadjes voor de thee beginnen plukken zo’n 3 à 5 jaar na de aanplant, afhankelijk van de hoogte en weersomstandigheden.

In warmere streken groeit de plant gans het jaar door, terwijl in een koeler klimaat de plant in de winter rust. De bladeren worden geplukt van zodra de nieuwe loten beginnen te groeien. Deze eerste blaadjes zijn zeer gegeerd en van bijzondere fijne kwaliteit. Maar het is toch de 2^de pluk die de beste thee geeft. Voor thee van de beste kwaliteit worden van de nieuwe loten enkel de knop en de eerste 2 blaadjes geplukt. Deze worden in zakken of manden gelegd die plukkers bij zich dragen.

Tot nu toe werkte men enkel op handenarbeid. Maar men is druk op zoek naar machines. Momenteel werkt men in sommige vlakke theetuinen met speciaal aangepaste tractoren en oogstmachines of handbediende scharen. Maar de kwaliteit van deze thee is merkelijk minder en dus wordt ze alleen gebruikt in melanges.